Thứ Ba, 30 tháng 6, 2015

Quan hệ giữa Nhật và Anh trở nên xấu đi

      Do quan hệ giữa Nhật và Anh trở nên xấu đi trong suốt mùa xuân và hè năm 1939 nên đã làm nảy sinh vấn dê tồn đọng là có nên thắt chặt quan hệ với Đức, một ý kiến bị Nhật hoàng phản đối. Khi các đại sứ thân quốc xã là Tướng Oshima Hiroshi ở Béc-lin và Shiratori Toshio ở Rôma từ chối truyền đạt chi thị của Bộ trưởng ngoại giao yêu cầu phải xem xét cẩn trọng các điều khoản để Nhật gia nhập một hiệp ước phe Trục mới thì Hiranuma đã thật sự nổi giận, ông này bẩm báo với Nhật hoàng và Hirohito cũng tỏ ra bực tức nhưng vân quyết định không cho triệu hồi các đại sứ này.

Quan hệ giữa Nhật và Anh trở nên xấu đi

        Sau đó, vào ngày 26 tháng 7 năm 1939, phía Mỹ, sau nhiều lân liên tiếp phản đối hành động của Nhật ở Trung Quốc, thông báo cho chính phủ Hiranuma rằng Mỹ không muốn gia hạn tiếp Hiệp ước Thương mại và Hàng hải Mỹ – Nhật, theo lịch trình sẽ hết hạn vào tháng 01 năm 1940. Cho đến thời điểm đó, chính quyền Roosevelt vẫn theo đuổi một chính sách nhẹ nhàng, xoa dịu đối với Nhật Bản nhung chính sách cơ bản về châu Á của Mỹ vân luôn là duy trì nguyên trạng tình thế của các đế quốc như đã định trong hệ thống hiệp ước Washington. Do vậy, Mỹ giữ vững quan điểm không công nhận bất kỳ thay đổi nào mà Nhật đã bâng vũ lực tạo ra ở Trung Quốc. Roosevelt còn ủng hộ đồng nội tệ Trung Quốc bàng cách tiến hành mua bạc một cách thường xuyên, một chính sách sẽ dẫn đến kết quả là khiến ông góp mặt củng với Anh trong cung ứng ngoại hối giúp Tưởng Giới Thạch ổn định tiền tệ, chống lại sự phổ biến của đồng tiền của quân đội Nhật Bản tại các vùng chiếm đóng và tiếp tục cuộc kháng chiến. Tuy nhiên, với dự đoán rằng chiến tranh sẽ sớm bủng nổ tại châu Âu, Mỹ cũng lưu ý Nhật rằng sẽ có những biện pháp cấm vận kinh tế nghiêm trọng nếu các hành động gây hấn vẫn tiếp diễn. Từ đó về sau, nếu các lãnh đạo Nhật Bản muốn tiếp tục cuộc chiến tranh ở Trung Quốc, họ sẽ phải thận trọng hơn với những phản ứng của phía Mỹ vì Nhật vẫn phải lệ thuộc vào các nguồn nhập khẩu quan trọng từ Mỹ để phát động chiến tranh.
       Hirohito phàn nàn với Cố vấn trưởng Hata Shunroku ngày 05 tháng 8 ngay sau phản ứng của Mỹ rằng: "Đây có thế là một đòn nặng xét về phôi kim loại và xăng dầu. Cho dù ta vẫn có thể mua (xăng dâu và kim loại thô) trong 6 tháng tới nhung chúng ta sẽ lập tức gặp phải khó khăn ngay sau đó". 
Từ khóa tìm kiếm nhiều: dat nuoc nhat ban, Nhật hoàng hirohito
 

Thương vong của Nhật tăng do chiến tranh

       Thương vong của Nhật kể cả quân tăng viện từ Mãn Châu quốc lên đến 18.925 chết, bị thương hoặc mất tích, gần bâng cả một sư đoàn.102 Những sĩ quan gây ra sự kiện thảm kịch Nặc Môn Khâm là chỉ huy quân đoàn Quan Đông, Tướng Ueda Kenkichi và hai sĩ quan tham mưu cao cấp của ông này là Thiếu tá Tsuji Masanobu và Trung tá Hattori Takushiro, tuy vậy chi bị thuyên chuyển. Không sách lược hay phương pháp quân sự nào được hoạch định lại. Một lân nữa, Nhật hoàng lại không chịu trừng phạt những kẻ có tội. Năm 1941, ông thậm chí còn cho Tsuji và Hattori thăng cấp và đảm nhiệm những vị trí quan trọng trong Bộ tổng tham mưu Lục quân, giống như ông đã cho bổ nhiệm và thăng chức cho những thủ phạm gây ra sự kiện Mãn Châu vào chi huy sở ở Tokyo.

Thương vong của Nhật tăng do chiến tranh

         Hơn nữa, có vẻ như các sĩ quan liên đới đã hành động hợp pháp dựa trên văn kiện "Sơ lược chính sách đối phó với tranh chấp dọc biên giới Mãn Châu – Liên Xô" mà Hirohito mới chuẩn tấu không lâu trước khi sự kiện nổ ra. Vì quân đội chi làm theo lệnh mà ông đã phê chuẩn nên chắc chắn ông không muốn trừng phạt ai cả, cũng như ban chi huy tối cao Lục quân cũng không thấy cần thiết phải chú ý thêm tới một hành động bất cẩn và có kết cục bi đát đến vậy.
       Mùa hè 1939, nội các của Hiranuma lại phải đối mặt với một vấn dề ngoại giao nghiêm trọng khác xuất phát từ cuộc chiến tranh kéo dài ở Trung Quốc. Trong mấy tháng liền, Quân đoàn khu vực miền Bắc Trung Quốc tỏ ra không hài lòng với quyết định của Luân Đôn nhằm bình ổn đồng tiền của Trung Quốc. Với cáo buộc có sự hiện diện của quân khủng bố Trung Quốc hoạt động bên trong vùng tô giới của Anh ở thành phố Thiên Tân bị chiếm đóng, binh đoàn này bắt đâu gây áp lực lên khu nhượng địa. 
        Quân Nhật bao vây toàn bộ khu tô giới bảng hàng rào điện và tiến hành khám xét người nước ngoài để tìm kiếm tiền Dân quốc đã bị cấm. Đến giữa tháng 6, quân Nhật leo thang hành động khiêu khích lên mức cấm vận đường toàn bộ và khám người các công dân Anh, cả nam lẫn nữ. Đồng thời, ở trong nước, phe Lục quân và cánh hữu phát động một chiến dịch tuyên truyền chống Anh. Trước sự hớn hở của các lãnh đạo Lục quân, Kiđo, bộ trưởng nội vụ và cố vấn thân cận của Hiranuma, từ chối trấn áp chiến dịch này cho dù có làm Hirohito hơi phật lòng.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: đất nước nhật bản, nhật hoàng

Thỏa hiệp với Uông Tinh Vệ

        Thỏa hiệp với Uông Tinh Vệ nhằm thành lập một chế độ đối kháng ở Nam Kinh là điều nhãn tiền. Nhưng Nhật Bản cũng không đè bẹp được Tưởng Giới Thạch. Trái lại, Nhật Bản đã khơi dậy một tinh thần kháng chiến dân tộc sâu sắc ở bất cứ nơi nào đội quân tàn ác của mình bước chân qua. Do không thể duy trì kiểm soát đối với vùng lãnh thổ nông thôn rộng lớn, bị buộc phải dàn trải trên cả mặt trận cũng như các tuyến đường tiếp tế và liên lạc tới mức tối đa, quân Nhật ở Trung Quốc nhanh chóng nhận thấy tình cảnh bức bối vô vọng của mình, cả về quân sự và chính trị. Vào lúc này Chiến tranh Thế giới II đã bắt dâu ở châu Âu và các phe nhóm cầm quyền ở Nhật bắt đầu mơ tưởng rằng thanh thế đang lớn mạnh của Đức sẽ mở ra con đường để họ thoát khỏi tình thế tiến thoái lưỡng nan này.

Thỏa hiệp với Uông Tinh Vệ

       Theo lời tiến cử của thủ tướng từ nhiệm, đâu năm 1939, Nhật hoàng chi định Hiranuma làm người kế nhiệm Konoe. Hiranuma là người ủng hộ nhiệt thành của phe Lục quân và là người mà Hirohito từng coi là một kẻ phát xít thật sự. Tuy nhiên, kể từ cuộc binh biến năm 1936 ông này đã tự xa lánh đôi chút so với phe cấp tiến cánh hữu bằng việc giải tán Đảng Kokuhonsha theo yêu cầu của Hoàng thân Saionji và gây dựng quan hệ với các thành viên của phe triều đình, và dưới sự hướng dẫn của Bộ trưởng tài chính Ikeda Seihin và phe triều đình, ông này còn tiếp tục tái xây dựng chân dung của mình bằng cách hứa hẹn sẽ không trở thành kè thù của Anh và Mỹ bằng cách vội vã tham gia Hội Quốc Liên quân sự với Đức Quốc xã. Riêng sự thay đổi phần nào quan điểm về Hội Quốc Liên với Đức cũng đủ để ông được Hirohito tin dùng.
      Suốt 9 tháng sau, Hiranuma phải vật lộn không chi với các vấn đề quân sự và ngoại giao phát sinh từ cuộc chiến tranh bế tắc ở Trung Quốc mà còn cả vấn đề đối phó với Liên xô. Vào tháng 5, quân đoàn Quan Đông đụng độ với quân Xô viết và quân Mông Cổ ở gần làng Nặc Môn Khâm, nằm trên biên giới giữa vủng tây bắc Mãn Châu quốc và Ngoại Mông (tức Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ). Trận đánh nhanh chóng mở rộng thành một cuộc chiến tranh biên giới toàn diện, kéo theo sự tham gia của một số lượng lớn xe tăng, pháo binh và máy bay. Mặc dù quân Quan Đông có mang vũ khí hóa học ra trận nhưng không có bằng chứng cụ thể cho thấy họ đã sử dụng chiến tranh vi trùng đối với quân Mông Cổ và Liên Xô như một số cáo buộc sau này. Chiến sự Nặc Môn Khâm tiếp diễn đến ngày 15 tháng 9 cho đến khi Bộ trưởng ngoại giao Xô viết Vyacheslav Molotov và đại sứ Nhật Togo Shigenori ký hiệp định ngừng bắn ở Maxtcơva.


Nhật hi vọng thiết lập trật tự mới ở Đông Á

       Đối với Nhật, Vũ Hán thật sự là đỉnh điểm của cuộc chiến tranh, là giới hạn tột củng về khả năng tấn công của Nhật vào lúc đó. Khi tin tức thẳng trận về đến Nhật, cả nước ăn mừng không khác gì khi báo chí đưa tin (sớm) về việc chiếm được Nam Kinh: còi hú vang, các báo đăng thêm trang, cồn Nhật hoàng, cũng như trong thời gian diễn ra sự kiện Mãn Châu, nai nịt quân phục chỉnh tề xuất hiện trên lưng bạch mã.

Nhật hi vọng thiết lập trật tự mới ở Đông Á

        Konoe nhanh chóng phát đi lời tuyên bố thứ hai của mình vê cuộc chiến tranh vào ngày 03 tháng 12 năm 1938. Vẫn giữ nguyên luận điệu rằng Nhật sẽ xây dựng một "Trật tự mới ở Đông Á", ông này còn tuyên bố không phủ quyết sự tham gia của chính phủ Trung hoa Dân quốc. Tám tuần sau, ngày 22 tháng 12, Konoe đua ra tuyên bố quan trọng thứ ba, khởi xướng "ba nguyên tâc Konoe" mà sau này được chính thức coi là mục tiêu chiến tranh của Nhật. Thứ nhất là Trung Quốc phải chính thút công nhận Mãn Châu quốc và thiết lập quan hệ "láng giêng hũu nghị".
        Nguyên tắc này có nghĩa là Trung Quốc phải chấm dứt mọi hành động chống đối Nhật. Thứ hai là Trung Quốc phải củng Nhật đấu tranh chống lại Chủ nghĩa cộng sản; có nghĩa là Nhật có quyền duy trì sự có mặt của quân đội tại Trung Quốc. Thứ ba là giữa hai chính phủ phải có sự hợp tác kinh tế sâu rộng, kể cả việc chấp nhận quyền của Nhật Bản được khai thác các nguồn tài nguyên ở miền bắc Trung Quốc và Nội Mông.
         Với ba nguyên tẳc này, Nhật hy vọng sẽ thiết lập được "Trật tự mới ở Đông Á" của mình. Tuyên bố của Konoe nhằm khơi sâu sự chia rẽ giữa các phe phái trong chính phủ Quốc dân đảng, giữa một bên là cựu thủ tướng Uông Tinh Vệ và một bên là Tường Giới Thạch. Kết quả cuối củng sẽ là một chính phù tay sai mới cai quản các tỉnh do Nhật kiểm soát kể từ thành Nam Kinh bị quân Nhật chiếm đóng.
        Ngày 4 tháng 1 năm 1939, Konoe từ chức do không có khả năng chấm dứt cuộc chiến tranh ở Trung Quốc hay đạt được sự đồng thuận ngay trong nội các đây chia rẽ của mình về vấn đề Hội Quốc Liên quân sự với Đức Quốc xã. Sự thoái vị của ông này mở đường cho ba ứng cử viên kế nhiệm là cựu trưởng ban quân cơ Hiranuma, Tướng Abe Nobuyuki và Đô đốc Yunai, nhằm tiếp tục duy trì cuộc «thánh chiến».
Từ khóa tìm kiếm nhiều: chien tranh nhat ban, Nhật hoàng hirohito
 

Cuộc tấn công mùa hè của quân Nhật vào Vũ Hán

       Cuộc tấn công mùa hè của quân Nhật vào Vũ Hán theo kế hoạch sẽ bắt đâu từ tháng 7 năm 1938 nhưng Bộ tổng tham mưu Lục quân đang lo lẳng về động thái của Liên Xô. Ngày 11 tháng 7 năm 1938, chỉ huy Sư đoàn 19 hấp tấp thực hiện một cuộc đụng độ lớn với quân Liên Xô nhằm tranh giành một quả đồi nằm trên đường biên giới Mãn Châu quốc. Sự kiện này được biết đến với tên gọi sự kiện Trương Cổ Phong và kết quả là thất bại hoàn toàn và nặng nề của quân Nhật. Trong sử ký của mình Harada Kumao thuật lại lời quở mắng của Hirohito đối với Bộ trưởng Lục quân Itagaki: "Từ nay trở đi nhà ngươi không được điều động dù chỉ là một tên lính nếu không được ta cho phép". Nói cách khác, ông bảo với Bộ trưởng Lục quân của mình rằng ông mới là người có quyền chỉ đạo, nhưng sau đó ông cũng không có hành động kỳ luật nào đối với những sĩ quan đã khơi mào biến cố. Không lâu sau, khi biết rõ là quân Xô viết sẽ không phản công vượt qua biên giới, ông mới chấp thuận cho tiến hành cuộc tấn công như đã lên kế hoạch ở Trung Quốc. Đây lại là một ví dụ nữa về sự lọc lõi của Nhật hoàng trong việc sử dụng quyền hành của mình để can thiệp.

Cuộc tấn công mùa hè của quân Nhật vào Vũ Hán

        Một lần nữa, Nhật Bản mong muốn nhanh chóng đè bẹp quân Trung Quốc. Với ưu thế vượt trội cả trên bộ, trên biển và trên không, cuộc tấn công của Nhật cuối năm 1938 thắng lợi trong hầu như mọi trận đánh. Nhưng sức kháng cự của quân Trung Quốc cũng bền bi hơn, khiến quân Nhật ngày càng phải sử dụng nhiều vũ khí hóa học. (Về vấn đề này cũng đã có nhiều tiền lệ ở phương Tây: đáng kể nhất là việc quân Đức lân đâu tiên sử dụng khí độc trong chiến tranh Thế giới I và phát xít Ý sử dụng khí ga ở Ê-tiô-pia vào năm 1935). Đến tháng 11, quân Nhật đã đánh chiếm được "ba thành phố của Vũ hán" là Vũ Xương, Hán Khẩu và Hán Dương trên bờ sông Dương Từ vùng trung thổ Trung Quốc và Quảng châu ở tận miền nam; kiểm soát được tuyến đường sát chính dọc đất nước và thiết lập một vành đai kiểm soát ở tất cả các tinh duyên hải giàu có và phát triển triển nhất Trung Quốc. Tưởng Giới Thạch vừa hô hào cuộc chiến tranh vẫn tiếp diễn vừa rút chạy củng toàn bộ chính phủ của mình vào sâu hơn trong nội địa về hướng Trùng Khánh, thành phố miền núi, có tường thành kiên cố, vượt khỏi tầm truy đuổi của quân Nhật.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: lich su nhat ban, nhật hoàng
 

Thứ Hai, 29 tháng 6, 2015

Bối cảnh tổng động viên toàn quốc

        Đối mặt với một cuộc chiến tranh bế tắc không có hy vọng chiến thắng trong trước mắt, các lãnh đạo Nhật vẫn cố tình theo lao như thể họ không thế chứ không phải không muốn thay đổi mục tiêu tối cao. Trong bối cảnh tổng động viên toàn quốc, kiểm duyệt báo chí ngày càng khắt khe và chi phí quân sự cao chua từng có, họ bắt đâu một loạt các động thái hòa hoãn. Họ quay sang khai thác cuộc xung đột giữa Quốc dân đảng Trung Quốc và những kè thù trong nước của phe này. Tuyên bố nổi tiếng của Thù tướng Konoe về một "Trật tự mới ở Đông Á" tháng 11 năm 1938 là bước đi đáng kể nhất trong số những sáng kiến này. Konoe bày tỏ hy vọng đạt được hòa bình ở Trung Quốc thông qua những kẻ thù của Tưởng Giới Thạch và lãnh tụ của chính phe cánh ông này trong Quốc dân đảng Uông Tinh Vệ. Kế hoạch bổ sung hành động quân sự bâng động thái chính trị này cum củng dẫn đến việc thành lập chế độ của Uông ở Nam Kinh vào cuối tháng 3 năm 1940 và việc ký kết Hiệp ước Sơ bộ Trung – Nhật vào tháng 11 năm 1940. Thế nhưng chính phủ Konoe không hề thật sự tin tưởng ờ Uông cũng như khả năng kết thúc chiến tranh của ông này và vì vậy đã trì hoãn việc công nhận chế độ của Uông, sau đó buộc ông phải trả lại cho Nhật trên hiệp ước một loạt những đặc quyền lớn về quân sự, kinh tế và chính trị, biến chính phủ của ông thành một chế độ bù nhìn không có một chút giá trị nào trong con mắt của hầu hết người dân Trung Quốc.

Bối cảnh tổng động viên toàn quốc

        Nhưng dù cho có tập trung vào thỏa thuận trực tiếp với Tưởng Giới Thạch ở Trủng Khánh hay vào việc thiết lập một chính phủ giả tạo ở Nam Kinh thì hành động của Nhật Bản nhằm kết thúc chiến tranh rút cục cũng chi nhằm mục đích bành trướng, củng cố và hợp thức hóa những thành quả thu được từ chiến tranh mà thôi. Các "nhà thương thuyết hòa bình" của Nhật không hề có ý định đề ra một hạn chót cho việc quân Nhật rút khỏi miền bắc Trung Quốc chứ chưa nói gì đến việc buông tha quyền kiểm soát đối với quốc gia bù nhìn ở Mãn Châu quốc.